Rio in de steigers

Zonder wassen, tandjes poetsen en een bakje koffie kan de dag eigenlijk niet beginnen. Je weet pas hoe belangrijk water is als je het niet hebt. Een dag geen water? Paniek! Nou, paniek om water is er dagelijks. Wereldwijd. Ook bij economische grootmachten..

Inmiddels de 6e wereldeconomie en één van de grootste economische groeiers wereldwijd is Brazilië (één van de BRIC-landen samen met Rusland, India en China) bezig met een enorme opmars. En hoewel de groei in 2011 ‘slechts’ 3,5% bedroeg gaat het nog steeds de goede kant op. Zeker in Rio de Janeiro waar in 2014 de WK finale plaats zal vinden en waar in 2016 de Olympische Spelen worden gehouden.

Met de groei van welvaart en met miljardeninvesteringen in infrastructuur voor mondiale evenementen zou je verwachten dat ook de mensen met de laagste inkomens profiteren. Volgens het verwachtingspatroon, het mijne tenminste, is dit niet overal het geval, zeker niet wanneer het gaat om de favela’s (armste wijken) die buiten het centrum van Rio de Janeiro liggen.

Water?

Het is niet ongewoon in Rio de Janeiro dat er geen water is in een favela. Er zijn honderden favela’s met miljoenen mensen. Neem bijvoorbeeld Morro do Fuba waar ik een bezoek heb gebracht aan de Frans Braziliaanse NGO Terr’Ativa die daar werkt met (dorstige) kinderen. In een favela heb je het vaste netwerk, o.a. voor elektriciteit en water, en het informele netwerk wat hierop is aangesloten. Het gebeurt wel vaker dat er geen water is. Daarom staan er grote blauwe regentonnen die het zoete regenwater opvangen en het netwerk aanvullen wanneer dit droog komt te staan.

In de zomer echter is het heet en spelen de kinderen meer buiten, bovendien valt er ook minder regen. Het gevolg is dat er een tekort is en de mensen die aan de bovenkant van een favela wonen hebben hier het meeste last van. Zij hebben in bepaalde gevallen ook nog eens te maken met milities die er voor zorgen dat de woningen zelfs worden afgesloten van het water. Waarom? De milities zijn mensen die als een soort buurtagent, politie- of brandweerman werken en er op deze manier geld bijverdienen. Kortom: Als je de milities niet betaalt, of laat betaalt voor je segurança (“bescherming”), dan word je aangepakt.

Dit geeft gelijk het diepgewortelde probleem weer wat zich afspeelt in de favela. Door de pacificatie en de milities zijn de wapens misschien verdwenen, maar totaal andere verschijnselen van corruptie doen zich voor. De verhoudingen zijn verschoven en er is een nieuwe situatie ontstaan waarin burgers worden afgeperst. De huidige pacificatie en milities bieden in elk geval geen oplossing voor het corrupte systeem waarin de favela’s zich bevinden. Ten tijde van de traficos (drugsdealers) kwamen er veel wapens in de favela, was er veel geweld, maar was er ook een bepaalde structuur.  Stelen van elkaar in een favela kwam nooit of zelden voor bijvoorbeeld en wie over de scheef ging moest zich verantwoorden bij de baas. Er was duidelijkheid. Nu wordt de gewone favela burger aangepakt door ambtenaren die water afsluiten, belasting heffen voor gas en die er niet voor terugdeinsen om zwaar geweld te gebruiken.

Het is me eens te meer duidelijk geworden dat het gebrek aan basisbehoeften (in dit geval water) altijd een aantoonbare menselijke oorzaak heeft. Uiteindelijk lijden de armste mensen door corruptie of omdat er geen structurele oplossingen van hogerhand komen. Waarschijnlijk staat dat niet helemaal los van elkaar in een stad als Rio de Janeiro. Ook het eerdergenoemde WK en de Olympische Spelen spelen hun rol. In de favelas in het centrum van Rio is het leven net even iets anders dan in de honderden favelas ver buiten het centrum. Deze zijn nou eenmaal minder interessant aangezien deze buiten het internationale oog vallen.

Terr ‘Ativa zet zich in voor kansarme kids in de favela. Filmpje hieronder worden de kids verwend met een glaasje ranja en een koekje. Jippie!

..

• Check de Braziliaans Franse NGO Terr’Ativa op Facebook
• Lees hier: Sterk artikel over de pacificatie en de milities
• Tip: Check Tropa de Elite 1 & 2

..